Hetzelfde ritme, andere zwaarte
Bij PMS heb je in de week of twee weken voor je menstruatie klachten: gespannen borsten, opgeblazen gevoel, prikkelbaarheid, somberheid, slecht slapen. Ze zakken als de menstruatie begint.
Bij PMDD (premenstruele dysfore stoornis) is het patroon hetzelfde, maar de stemmingsklachten zijn zo zwaar dat je werk, relaties of ouderschap eronder lijden: hopeloosheid, woede die je zelf niet herkent, het gevoel dat je gek wordt. PMDD staat als aparte diagnose in de DSM-5.
Hoe het wordt vastgesteld
Er is geen bloedtest voor. De diagnose komt uit dagelijkse registratie over minimaal twee cycli: welke klachten, hoe zwaar, op welke dag. Cruciaal is dat er een klachtvrije of duidelijk lichtere periode is na de menstruatie.
Blijven de klachten de hele maand aanwezig, dan gaat het waarschijnlijk niet om PMDD maar om een depressie of angstklachten die premenstrueel verergeren. De behandeling is dan anders.
Wat helpt
Bij PMS: uitleg, ritme, beweging, en soms hormonale anticonceptie of pijnstilling. Veel mensen hebben er al iets aan om te weten dat het patroon bestaat en niet aan hun karakter ligt.
Bij PMDD: SSRI's zijn goed onderbouwd, ook als je ze alleen in de tweede helft van je cyclus gebruikt. Verder komen onderdrukking van de cyclus en CGT-technieken in beeld. Dit loopt via huisarts of psychiater.
Veelgestelde vragen
- Is PMDD zeldzaam?
- Het komt bij ongeveer 3 tot 8 procent van de menstruerende mensen voor. Dat is niet zeldzaam, maar het wordt vaak jaren gemist.
- Moet ik elke dag medicijnen slikken?
- Niet per se. Bij PMDD werkt gebruik van een SSRI in alleen de luteale fase (na de eisprong tot de menstruatie) voor een deel van de mensen even goed als dagelijks gebruik.
- Hoe leg ik dit uit bij de huisarts?
- Neem je registratie van twee cycli mee en benoem concreet wat er niet meer lukt in die dagen. Dat is de informatie waarop een arts kan handelen.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen huisarts of professionele zorg. Bij acute nood: bel 112 of je huisarts.