Babyblues of iets anders
In de eerste week na de bevalling is huilerig, wisselend en overprikkeld zijn heel gewoon. Dat heet de babyblues en verdwijnt binnen ongeveer tien dagen zonder behandeling.
Houden somberheid, leegte, schuldgevoel of niets meer kunnen voelen langer dan twee weken aan, dan spreken we van een postnatale depressie. Die ontstaat vaak in de eerste maanden, maar kan het hele eerste jaar beginnen.
Hoe het eruitziet
Niet alleen huilen. Vaker: constant tobben, geen band voelen met je baby, extreem prikkelbaar zijn, niet kunnen slapen ook als de baby slaapt, en het gevoel dat je een slechte ouder bent.
Veel ouders vertellen dit niet uit angst dat er iets van hun kind wordt gezegd. Dat maakt de aandoening laat zichtbaar terwijl vroege hulp juist beter werkt.
Hoe de diagnose wordt gesteld
Verloskundige, kraamzorg, JGZ en huisarts gebruiken vaak een korte vragenlijst zoals de EPDS als startpunt. Die lijst is geen diagnose maar een reden voor een gesprek.
In dat gesprek wordt gekeken naar duur, zwaarte, slaap, eerder doorgemaakte depressie, angstklachten en veiligheid. Ook lichamelijke oorzaken zoals een traag werkende schildklier of ernstige anemie horen te worden nagekeken.
Behandeling
Bij lichte tot matige klachten begint behandeling meestal met gesprekken: cognitieve gedragstherapie of interpersoonlijke therapie, aangevuld met praktische ontlasting en slaapherstel.
Bij matige tot ernstige klachten kan medicatie worden toegevoegd. Er zijn antidepressiva die goed te combineren zijn met borstvoeding; laat je hierover informeren voordat je stopt met voeden of met medicatie.
Slaap is geen luxe maar behandeling. Een aantal aaneengesloten nachten met hulp van partner of familie kan het verschil maken tussen doormodderen en herstel.
Voor partners en naasten
Neem taken over zonder te vragen wat je kunt doen. Concreet: nachtvoeding, boodschappen, meegaan naar de huisarts, bezoek afhouden.
Partners kunnen zelf ook een postnatale depressie krijgen. Dat wordt zelden uitgevraagd, dus benoem het als je merkt dat je vlak, prikkelbaar of somber blijft.
Wanneer het acuut is
Bij gedachten om jezelf of je kind iets aan te doen, bij het idee dat je gezin beter af is zonder jou, bij verwardheid of stemmen horen: bel direct de huisarts of huisartsenpost.
Een postpartum psychose is zeldzaam maar een spoedsituatie. Snel ingrijpen leidt in de regel tot volledig herstel.
Veelgestelde vragen
- Krijg ik dit weer bij een volgend kind?
- Het risico is verhoogd, maar met een plan vooraf (monitoring, snelle toegang tot hulp, soms preventieve medicatie) is de kans op een zware episode kleiner.
- Betekent dit dat ik mijn kind niet genoeg liefheb?
- Nee. Geen band voelen is een symptoom van de depressie, niet een uitspraak over jouw liefde. De band komt bij herstel bijna altijd terug.
- Kan ik antidepressiva gebruiken tijdens borstvoeding?
- Voor verschillende middelen bestaat ruime ervaring bij borstvoeding. Bespreek dit met huisarts, apotheker of psychiater.
- Hoe lang duurt herstel?
- Met behandeling gaan de meeste mensen binnen enkele maanden duidelijk vooruit. Zonder behandeling kan het veel langer duren.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen huisarts of professionele zorg. Bij acute nood: bel 112 of je huisarts.