Weinig energie: wat qigong en meditatie wel en niet voor je doen

Moe zijn is niet hetzelfde als te weinig geslapen hebben

Er is een soort moeheid die niet overgaat van uitslapen. Je staat op en je bent al leeg, je hoofd voelt vol en tegelijk traag, en aan het eind van de middag kun je geen besluit meer nemen. Dat is vaker een kwestie van te lang aan staan dan van te weinig uren in bed.

Bij die vorm van moeheid werkt hard sporten meestal averechts: het kost meer dan het oplevert. Wat vaak wel iets doet, is bewegen dat zo langzaam gaat dat je erbij kunt ademen.

Qigong is precies dat. Rustige, herhalende bewegingen, staand of zittend, gekoppeld aan je ademhaling. Het komt uit de Chinese traditie en wordt in Nederland vooral gebruikt als beweeg- en ontspanningsvorm, niet als medische behandeling.

Wat het onderzoek zegt, en wat nog niet

Voor qigong en tai chi is er redelijk wat onderzoek bij moeheid, spanning en slaapproblemen, onder andere bij mensen die herstellen van een behandeling. De uitkomsten zijn overwegend gunstig: minder ervaren moeheid en betere slaap, met effecten die klein tot middelgroot zijn.

De studies zijn vaak klein en het is moeilijk te blinderen, dus voorzichtigheid is op zijn plaats. Wat je er wel uit kunt halen: het is veilig, het vraagt weinig van je lichaam, en het helpt een deel van de mensen merkbaar.

Voor meditatie en aandachtstraining is de basis steviger, vooral bij spanning, piekeren en terugkerende depressieve klachten. Ook daar geldt dat regelmaat het verschil maakt, niet de lengte van een sessie.

Voor wie dit vaak past

Mensen die niet meer kunnen opladen, ook niet in een vrij weekend. Mensen die van bewegen houden maar niets meer aankunnen dat prestatie vraagt. Mensen die opzien tegen stilzitten en mediteren, en het via het lichaam makkelijker vinden.

Het past minder goed als eerste stap bij een onbehandelde depressie of een angststoornis. Dan is een behandeling met sterker bewijs het startpunt, en kan dit er goed naast lopen.

Blijft de moeheid maanden aanhouden, of komt er kortademigheid, gewichtsverlies of koorts bij, ga dan eerst naar je huisarts. Moeheid kan een lichamelijke oorzaak hebben die je niet wegademt.

Hoe je begint als je nauwelijks reserves hebt

Begin met tien minuten, op een vast moment, drie keer per week. Niet meer. De valkuil bij weinig energie is dat je te groot begint, één keer een uur doet, en daarna twee weken niets.

Doe het in de ochtend als je vooral traag opstart, en aan het eind van de middag als je juist niet meer kunt afschakelen. Zittend mag ook, dat maakt voor het effect minder uit dan mensen denken.

Houd twee weken kort bij hoe je energie verloopt over de dag, op een schaal van een tot tien. Dan weet je of het iets doet, in plaats van dat je op je gevoel van vandaag afgaat.

Een pakket met korte, kant-en-klare sessies haalt de grootste drempel weg: je hoeft niet te bedenken wat je gaat doen, en dat is precies het denkwerk dat je op zulke dagen niet hebt.

Wat het kost, en wat het niet oplost

Een online pakket of abonnement kost meestal minder dan twee losse lessen in een studio. Dit valt niet onder de basisverzekering. Sommige aanvullende polissen vergoeden een deel via preventie of oefentherapie, dus vraag dat na voordat je iets afsluit.

En eerlijk: als je moeheid komt uit te veel werk, zorgen thuis of geldzorgen, dan verandert qigong die situatie niet. Het kan je wel net genoeg lucht geven om iets aan die situatie te doen.