Nachtelijk wakker worden is normaal. Wat het onderhoudt, hoe piekeren de slaapdruk verstoort en welke stappen bewezen helpen. Slaap verloopt in cycli van ongeveer negentig minuten.
Belangrijkste takeaways
Slaap verloopt in cycli van ongeveer negentig minuten.
Langer in bed blijven liggen om te compenseren verzwakt de koppeling tussen bed en slaap.
Sta op als je langer dan ongeveer twintig minuten wakker ligt, doe iets rustigs in weinig licht en ga terug als je slaperig wordt.
Is een keer per nacht wakker worden erg? Nee, dat is gebruikelijk. Het wordt pas een klacht als je daarna lang wakker ligt en er overdag last van hebt.
Kort wakker worden hoort bij slaap
Slaap verloopt in cycli van ongeveer negentig minuten. Tussen die cycli word je licht wakker, meestal zonder dat je het onthoudt.
Het probleem ontstaat als je daarbij gaat nadenken of op de klok kijkt. Je alertheid stijgt en het inslapen wordt daardoor uitgesteld.
Wat het patroon in stand houdt
Langer in bed blijven liggen om te compenseren verzwakt de koppeling tussen bed en slaap. Je lichaam leert dat bed ook de plek is om te piekeren.
Alcohol laat je sneller inslapen maar fragmenteert de tweede helft van de nacht. Ook een volle blaas, warmte en een onrustige kamer spelen mee.
Wat in de praktijk helpt
Sta op als je langer dan ongeveer twintig minuten wakker ligt, doe iets rustigs in weinig licht en ga terug als je slaperig wordt. Houd je opstaantijd vast, ook na een slechte nacht.
Bij hardnekkige slapeloosheid is cognitieve gedragstherapie voor insomnie (CGT-I) de eerste keus, effectiever op lange termijn dan slaapmedicatie.
Veelgestelde vragen
Is een keer per nacht wakker worden erg?
Nee, dat is gebruikelijk. Het wordt pas een klacht als je daarna lang wakker ligt en er overdag last van hebt.
Helpt melatonine?
Melatonine kan helpen bij een verschoven ritme, bijvoorbeeld na een tijdzonewissel. Bij gewone slapeloosheid is het effect klein. Overleg met huisarts of apotheker.
Wat is CGT-I?
Een kortdurende behandeling waarin je slaappatroon, gedachten en bedtijden systematisch worden aangepast. Meestal vijf tot acht sessies.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen huisarts of professionele zorg. Bij acute nood: bel 112 of je huisarts.
Gerelateerde artikelen
Hier lees je verder over wakker, nacht, slaap
Gekozen op de thema's en de begrippen die in dit artikel voorkomen.
De best onderbouwde behandeling bij langdurige slapeloosheid, en tegelijk de zwaarste eerste weken. Wat slaaprestrictie inhoudt, waarom het werkt en hoe je eraan komt.
Een geleide ontspanning waarbij je blijft liggen. Wat er bekend is over het effect op inslapen, piekeren en spanning, en wanneer je iets anders nodig hebt.
Geen zweverigheid, wel oefenen. Wat een mindfulnesstraining van acht weken vraagt, wat het onderzoek laat zien bij stress en terugkerende somberheid, en voor wie het niet past.
11 min lezen
Meer over dit onderwerp?
Elke maand een diepere duik in dit thema, met de onderzoeken erbij.
Diepgaande artikelen over dit thema
Onderzoek uitgelegd in gewone taal
Praktische oefeningen
Nieuwe verhalen van anderen
We geven je e-mailadres niet door. Afmelden kan altijd, met de link in elke mail.
